Nowa szansa dla organizacji pozarządowych

-

Na zaproszenie poseł Róży Thun wzięliśmy udział w pierwszej polskiej konferencji nt. nowego programu Komisji Europejskiej „Prawa i Wartości”. Odbyła się ona 8 lutego br. w Krakowie.

Komisja Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (LIBE) przyjęła stanowisko w sprawie programu „Prawa i Wartości”, który przygotowała Komisja Europejska. Program ten ma wspierać ochronę i szerzenie wartości takich jak obywatelski dialog, rządy prawa, demokrację i partycypację obywateli w sprawach publicznych.

Pozorny spokój naszych czasów pozwolił wierzyć, że demokracja – w każdym ze swoich wymiarów – rozkwita, umacnia się i triumfuje. Tymczasem została sprowadzona do prostego aktu wyborczego. Raz na kilka lat. A gdzie nasza możliwość uczestniczenia w decyzjach i wpływania na porządek prawny? Prawo współdecydowania w dniach, tygodniach, latach pomiędzy wyborami samorządowymi i parlamentarnymi? Podstawowe prawa demokracji okazały się nie być dane raz na zawsze. O demokracje trzeba stale dbać, pilnując, aby nie zamieniła się w karykaturę.

Do bólu żałosne jest twierdzenie „niech się sprawdzą – jeśli nie dotrzymają słowa, to zweryfikujemy następnym razem przy urnie”. 

Można naiwniej? Ile można napsuć bezpowrotnie? Choćby zawodząc tych, którzy po raz pierwszy, albo kolejny, zdecydowali się wejść na kruchy lód zaufania? Że cokolwiek znaczą. Dla Polski, dla „małej ojczyzny”, dla stowarzyszenia, w które zaangażowaliśmy całą swoją wiarygodność i ufność. To tak schodząc z wartości podstawowych w dół, na najbliższe podwórka… 

Potrzebna praktyka demokracji

Napisał jeden z autorów stanowiska ws. programu  „Prawa i Wartości”, Michał Boni: „To wielkie otwarcie na organizacje obywatelskie. To wielka szansa dla demokracji i uczestnictwa w niej, ale i dla edukacji demokratycznej. Bo organizacja społeczna, o dobrych podstawach finansowych, aktywna obywatelsko – uczy obywateli codziennej praktyki demokratycznej. Bez tej wiedzy i tych umiejętności – nie staniemy się obywatelami świadomymi swoich praw i świadomie walczącymi o ich przestrzeganie. A to jest fundament”. 

Nie było w Krakowie wielu przedstawicieli znaczących stowarzyszeń i fundacji, które są głównym adresatem planu. Mimo to pojawiło się około 250 reprezentantów większych i mniejszych stowarzyszeń, fundacji, ruchów miejskich.

Lepszy program, większy budżet

W wyniku ponad rocznej pracy udało się Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych znacząco poprawić program, którego wstępną wersje przygotowała Komisja Europejska. Wyraźnie wzrósł budżet z proponowanej kwoty 650 milionów euro, zaproponowanych przez KE do… 1,8 miliarda euro w perspektywie finansowej lat 2021 – 2027. O takie zwiększenie zaplanowanych środków apelowało wiele organizacji pozarządowych. Innymi postulatami było poszerzenie zakresu tematycznego programu i wypracowanie prostych procedur dostępu do środków. Wszystkie one znalazły się w przyjętym stanowisku LIBE.

W zaproponowanym budżecie 850 mln euro ma zostać przeznaczone na NGO-sy działające w obronie i dla promowania unijnych wartości zawartych w artykule 2 Traktatu o UE. Pozostałe środki mają zasilić NGO-sy, władze lokalne i inne podmioty dla wpierania realizacji zadań z zakresu równości i prawa (promocja inicjatyw równościowych i antydyskryminacyjnych), partycypacji obywatelskiej oraz przeciwdziałanie przemocy (np. wobec kobiet i dzieci).

Zdecydowana większość znaczących partii politycznych w UE poparła ostateczny kształt programu. Przeciwni byli europejscy radykałowie – polski PiS, niemiecka AfD, węgierski FIDESZ i brytyjski UKIP. Pozwala to wierzyć, że w ostatecznych negocjacjach z Radą Europy program ma szanse przejść w takim właśnie kształcie.

Mirek Michalski

Najnowsze

3 Kongres Praw Obywatelskich - 13-14 grudnia 2019
Uznany fotograf, autor teatralnych i filmowych plakatów czy ilustracji książkowych Tomasz Sikora był twórcą kampanii „Nie świruj, idź na wybory”. O kulisach kampanii, orędziu marszałka Grodzkiego, wyzwaniach „nowej ery” rozmawiał z Katarzyną Wyszomierską.
Prof. Dimitry Kochenov o praworządności. W panelu biorą udział sędzia Piotr Gąciarek oraz Maciej Taborowski z biura RPO.
Sędziowie Trybunału Sprawiedliwości UE w Luksemburgu uznali, że nominacje nowej KRS powinny zostać poddane ocenie przez Sąd Najwyższy. W dniu ogłoszenia wyroku odbyły się w wielu miastach pikiety. Podczas manifestacji w Krakowie „Czekamy na KReS neoKRS” głos zabrał prof. dr hab. Fryderyk Zoll.
O zapaści w szpitalnictwie rozmawiamy z dyrektorem jednego z powiatowych szpitali na południu Polski.

Artykuły o zbliżonej tematyce